Działalność Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w 2026 roku koncentrować się będzie wokół realizacji 48 kluczowych programów priorytetowych. Fundusz planuje przeznaczyć 37 mld zł na zieloną transformację. Główny filar strategii stanowią transformacja energetyczna i ochrona klimatu.
Dzięki zdywersyfikowanej ofercie NFOŚiGW planuje zapewnić kompleksowe finansowanie projektów realizowanych przez szerokie spektrum podmiotów – samorządy, przedsiębiorców, instytucje publiczne, parki narodowe i osoby prywatne.
Czyste Powietrze
W tym roku planowane jest przeprowadzenie zmian w programie, które w lutym zostaną przedstawione do szerokich konsultacji.
– W odpowiedzi na sygnały z rynku i po ewaluacji programu, zdecydowaliśmy się zaproponować zmiany w kilku obszarach. W przyszłym tygodniu przedstawimy propozycje zmian do konsultacji społecznych.– powiedział Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW. Jak dodał, zmiany będą wprowadzane etapami, ponieważ część z nich będzie wymagała zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego.
Programy priorytetowe na 2026 rok
Lista programów priorytetowych NFOŚiGW na 2026 rok obejmuje 48 pozycji, które wpisują się w priorytety środowiskowe określone w Strategii Działania Funduszu na lata 2025–2028. Strategia wyznaczyła jako priorytety transformację energetyczną, poprawę jakości powietrza, gospodarkę o obiegu zamkniętym, ochronę różnorodności biologicznej i funkcji ekosystemów, adaptację do zmian klimatu, innowacyjność, monitoring środowiska, ekspertyzy i prace naukowo-badawcze, edukację ekologiczną. Źródłem finansowania projektów będą przede wszystkim: środki własne NFOŚiGW, Fundusze Europejskie, Fundusz Modernizacyjny oraz Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).
Kontynuowane będą projekty, które przyczyniają się do zmian w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i poprawy jakości powietrza. To m.in. programy rozwijające sektor odnawialnych źródeł energii. Efektem nowych planowanych do uruchomienia programów będzie wzrost efektywności wykorzystania energii z OZE, dzięki magazynom ciepła i energii oraz rozwoju infrastruktury do produkcji biogazu i biometanu.
Dla samorządów i spółek samorządowych szczególnie ważne mogą być instrumenty wspierające modernizację systemów ciepłowniczych, systemów gospodarki wodno-ściekowej i adaptację do zmian klimatu. Dla przedsiębiorców NFOŚiGW przygotował ofertę umożliwiającą intensyfikację wykorzystania odnawialnych źródeł energii i wzrost efektywności energetycznej procesów. Oferta dla beneficjentów prywatnych będzie skupiona wokół poprawy jakości powietrza oraz efektywniejszego wykorzystanie energii elektrycznej wyprodukowanej z przydomowych mikroinstalacji OZE.
NFOŚiGW planuje nabór wniosków na dofinansowanie wytwarzania biogazu dla przedsiębiorców w ramach programu: „Wysokosprawna kogeneracja z biogazu wytwarzanego z biomasy, w tym z odpadów komunalnych”oraz nabór wniosków na dofinansowanie inwestycji dotyczących budowy nowych instalacji fermentacji biomasy do produkcji biogazu wraz z modułem oczyszczania biogazu do biometanu oraz przyłączeniem do sieci gazowej.
Środki z KPO
Większość środków udostępnianych w ramach KPO z 12 programów zostanie przekazana beneficjentom w tym roku. Wśród programów znajduje się m.in. poprawa efektywności energetycznej szkół, rozwój zeroemisyjnego transportu publicznego (Zielony Transport Publiczny) i prywatnego – NaszEauto, a także wsparcie modernizacji systemów ciepłowniczych i rozwój wielkoskalowego magazynowania energii.
NFOŚiGW przeprowadził konsultacje społeczne planowanego w tym roku programu dofinansowania instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii i ciepła, który będzie okresem przejściowym po programie Mój Prąd 6.0. Planowany budżet programu to 335 mln zł ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).
Fundusze Norweskie- kolejna perspektywa finansowa
NFOŚiGW przygotowuje się do podpisania umowy, a w kolejnym kroku uruchomienia naborów w ramach programu „Zielona Transformacja” finansowanego ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego na lata 2021-2028. Budżet na realizację 11 inicjatyw zaplanowano na poziomie ponad 188 mln euro (środki MF EOG i budżet państwa). Instrument obejmie wsparcie zielonej transformacji w miastach, łagodzenie skutków zmian klimatu, gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ) – zarządzanie zasobami wodnymi oraz GOZ w sektorze budowlanym, a także wspieranie ochrony różnorodności biologicznej i ekosystemów. W obszarze energetycznym planowane są działania z zakresu: magazynowania energii z OZE, rozwój geotermii, finansowania rozwoju projektów CCUS oraz wsparcie inwestycyjne dla społeczności energetycznych. Działania będą połączone z edukacją klimatyczną. Pierwsze nabory wniosków są planowane w drugiej połowie 2026 r.
Fundusz Modernizacyjny
NFOŚiGW w uzgodnieniu z MKIŚ przygotowuje do złożenia w Europejskim Banku Inwestycyjnym 6 formularzy dla nowych programów w ramach XI wiosennej transzy. Do finansowania ze środków Funduszu Modernizacyjnego (FM) zaplanowano programy o łącznym budżecie ponad 6 mld zł:
- Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych
- Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych
- Wysokosprawna kogeneracja z odpadów niebezpiecznych
- Poprawa efektywności budynków mieszkalnych wielorodzinnych na terenach wiejskich
- Magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym – pilotaż
- Dofinansowanie przydomowych magazynów energii.
FM to instrument finansowy zasilany środkami ze sprzedaży 4,5 proc. ogólnej puli uprawnień do emisji CO2 w ramach unijnego systemu handlu emisjami EU-ETS. Sprzedaż tych uprawnień jest dokonywana w półrocznych transzach przez EBI.
Źródło: NFOŚiGW
